Vidalı hava kompresörlerinde en sık karşılaşılan ve işletmelerde pnömatik makinelere, boyahanelere veya CNC tezgahlarına en çok zarar veren teknik arızaların başında hava hattına yağ basma (yağ atma) sorunu gelir. Kompresörün bastığı basınçlı havada aşırı yağ buharı veya sıvı yağ görülmesi, hem kompresör yağının hızla eksilip hararet yapmasına neden olur hem de üretim hattındaki ürünlerin yağ ile kontamine olmasına yol açar.

Peki vidalı kompresör neden hava hattına yağ atar? DNZ Kompresör Adana teknik servis ekibimiz tarafından sahada en sık tespit edilen 5 temel neden ve teknik çözüm adımları şunlardır:

1. Hava / Yağ Separatör Filtresinin Ömrünü Tamamlaması veya Delinmesi

Vidalı kompresörlerde yağ ve hava karışımı vida bloğunda oluştuktan sonra separatör tankına girer. Burada mekanik ayrıştırmadan sonra geriye kalan mikronik yağ partikülleri separatör filtresi tarafından tutulur. Kaliteli bir separatör, hava çıkışındaki artık yağ miktarını 1 – 3 mg/m³ seviyesinin altına düşürür.

• Belirti: Kompresör yağ tüketimi aniden fırlar, hava tankı tahliyesinden veya kurutucu filtrelerinden sarı/kahverengi yoğun yağ akar.
• Sebep: Separatörün kullanım saati (genellikle 2000 veya 4000 saat) aşılmış, filtre tıkanmış ve yüksek fark basıncı (Delta P > 1 bar) nedeniyle filtre kağıdı yırtılmış/delinmiştir.
• Çözüm: Orijinal mikron değerine sahip yeni separatör filtresi takılmalı, separatör tankı içi tortulardan arındırılmalıdır.

2. Yağ Geri Emiş (Scavenge Line) Hattının Tıkanması

Separatör filtresinin dibinde biriken yağ, ince bir bakır veya teflon boru ile tek yönlü bir çekvalf üzerinden tekrar vida grubunun emiş ağzına çekilir. Bu hatta Scavenge Hattı (Yağ Geri Dönüş Hattı) denir.

• Belirti: Separatör filtresi yeni değiştirilmiş olmasına rağmen kompresör hala yağ basmaya devam eder.
• Sebep: Geri emiş borusunun ucundaki küçük orifis (meme) veya hat üzerindeki çekvalf pislik/karbon tortusu ile tıkanmıştır. Yağ vida grubuna geri çekilemediği için basınçlı hava ile birlikte hatta kaçar.
• Çözüm: DNZ Kompresör teknisyenlerimiz scavenge borusunu, gözetleme camını ve çekvalfi sökerek ultrasonik veya kimyasal yıkama ile temizler, orifis açıklığını kalibre eder.

3. Kartere / Depoya Aşırı Yağ Doldurulması

İşletmelerde sıklıkla yapılan kullanıcı hatalarından biri, kompresör çalışırken veya stop eder etmez aceleyle seviye camını kontrol edip aşırı yağ ilave etmektir.

• Sebep: Yağ tankı maksimum çizgisinin üzerinde doldurulduğunda, separatör tankı içindeki hava hacmi daralır ve siklonik (mekanik) ayrıştırma gerçekleşemez. Yağ doğrudan filtreye hücum ederek filtreyi boğar ve hatta kaçar.
• Çözüm: Kompresör durdurulduktan 15 dakika sonra seviye kontrol edilmeli, fazla yağ tahliye vanasından boşaltılarak seviye camının tam ortasına (iki çizgi arasına) getirilmelidir.

4. Minimum Basınç Valfinin (MPV) Bozulması

Minimum basınç valfi, separatör tankı içindeki basınç en az 4 – 4.5 bar seviyesine ulaşmadan havanın dış hatta çıkmasına izin vermez. Bu iç basınç, yağın sistemde düzgün sirküle olmasını ve separatörün doğru çalışmasını sağlar.

• Sebep: MPV yayı kırıldığında veya valf contası kaçırdığında kompresör 0 bar basınca karşı boşta kalkış yapar gibi çalışır; bu durum separatörde aşırı hızlanmaya (blow-off) ve yağın doğrudan dışarı fırlamasına sebep olur.
• Çözüm: Minimum basınç valfi sökülüp tamir takımı (yay, o-ring, conta) yenilenmeli veya gerekiyorsa komple valf grubu değiştirilmelidir.

5. Yanlış veya Kalitesiz Kompresör Yağı Kullanımı (Köpürme)

Vidalı kompresörler aşırı sürtünme ve yüksek sıcaklık altında çalışır. Bu nedenle yalnızca köpük önleyici katkılı, yüksek termal stabiliteye sahip ISO VG 46 veya 68 vida kompresör yağı kullanılmalıdır.

• Sebep: Standart hidrolik yağı veya motor yağı koyulduğunda yağ anında köpürür. Köpüren yağ separatör filtreden sıvı gibi sızarak tüm fabrikanın hava borularını doldurur.
• Çözüm: Sistem tamamen yıkanmalı, orijinal vidalı kompresör yağı ile doldurulmalı ve separatör filtresi yenilenmelidir.